Νέα

Το χειρουργείο όγκου εγκεφάλου είναι μια σοβαρή επέμβαση, όμως σήμερα, σε εξειδικευμένα κέντρα, πραγματοποιείται με πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια από όση φοβάται συνήθως ο ασθενής τη στιγμή της διάγνωσης. Ο κίνδυνος δεν είναι ενιαίος: εξαρτάται από τη θέση και τον τύπο του όγκου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και – καθοριστικά – από την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας και τις τεχνικές που έχει στη διάθεσή της. Με τα σημερινά μέσα, όπως η νευροπλοήγηση, η διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση, η φθορίζουσα καθοδήγηση και το χειρουργείο σε εγρήγορση, η πλειονότητα των επεμβάσεων ολοκληρώνεται με διατήρηση της νευρολογικής λειτουργίας και σύντομη νοσηλεία.

Από τι εξαρτάται ο κίνδυνος

Τέσσερις παράγοντες καθορίζουν το προφίλ κινδύνου κάθε επέμβασης:

• Η θέση του όγκου: ένας όγκος κοντά στα κέντρα ομιλίας ή κίνησης, στο εγκεφαλικό στέλεχος ή στη βάση του κρανίου απαιτεί διαφορετική στρατηγική από έναν όγκο σε «σιωπηλή» περιοχή. Η θέση δεν καθιστά τον όγκο ανεγχείρητο – καθορίζει όμως την τεχνική που πρέπει να επιλεγεί.
• Ο τύπος του όγκου: τα καλοήθη μηνιγγιώματα, τα αδενώματα υπόφυσης και τα νευρινώματα έχουν διαφορετική χειρουργική συμπεριφορά από τα διηθητικά γλοιώματα.
• Η κατάσταση του ασθενούς: η ηλικία, οι συννοσηρότητες και η νευρολογική εικόνα πριν από την επέμβαση επηρεάζουν τόσο τον διεγχειρητικό κίνδυνο όσο και την ταχύτητα της αποκατάστασης.
• Η εμπειρία του κέντρου: η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει σταθερά ότι τα αποτελέσματα της χειρουργικής όγκων εγκεφάλου είναι καλύτερα σε κέντρα και χειρουργούς με μεγάλο όγκο αντίστοιχων επεμβάσεων.

Ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι

Οι κύριες επιπλοκές που συζητούνται πριν από κάθε επέμβαση είναι το νευρολογικό έλλειμμα (αδυναμία, διαταραχές λόγου ή όρασης), η αιμορραγία, η λοίμωξη, η διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού και οι επιληπτικές κρίσεις. Στα εξειδικευμένα κέντρα, τα ποσοστά των σοβαρών μόνιμων επιπλοκών διατηρούνται χαμηλά, ακριβώς επειδή η πρόληψή τους είναι ενσωματωμένη στον σχεδιασμό: η επέμβαση σχεδιάζεται ώστε να αφαιρεθεί το μέγιστο δυνατό τμήμα του όγκου χωρίς να θυσιαστεί λειτουργικός ιστός. Στη νευροχειρουργική ογκολογία, η ποιότητα ζωής του ασθενούς δεν ανταλλάσσεται με τη ριζικότητα – οι δύο στόχοι επιδιώκονται μαζί.

Πώς μειώνεται ο κίνδυνος με τις σύγχρονες τεχνικές

Η μεγάλη πρόοδος της τελευταίας εικοσαετίας δεν είναι ένα μεμονωμένο εργαλείο, αλλά ο συνδυασμός τεχνολογιών που επιτρέπουν στον χειρουργό να «βλέπει» και να ελέγχει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε πραγματικό χρόνο:

• Προεγχειρητική χαρτογράφηση εγκεφάλου για τον εντοπισμό των λειτουργικών περιοχών πριν από την επέμβαση.
• Νευροπλοήγηση για χιλιοστομετρική ακρίβεια στην προσπέλαση του όγκου.
• Διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση για συνεχή έλεγχο των νευρικών οδών κατά τη διάρκεια της αφαίρεσης.
• Χειρουργείο σε εγρήγορση όταν ο όγκος γειτνιάζει με τα κέντρα ομιλίας ή κίνησης.
• Φθορίζουσα καθοδήγηση (5-ALA) που κάνει τον όγκο να «φωσφορίζει», ώστε να αφαιρείται πληρέστερα στα γλοιώματα.
• Ενδοσκοπική νευροχειρουργική για όγκους υπόφυσης, βάσης κρανίου και ενδοκοιλιακούς όγκους, με ελάχιστη επεμβατικότητα.

Ποια είναι η πρόγνωση

Η πρόγνωση εξαρτάται πρωτίστως από τη φύση του όγκου. Στους καλοήθεις όγκους, όπως τα περισσότερα μηνιγγιώματα και τα αδενώματα υπόφυσης, η πλήρης αφαίρεση συνοδεύεται από εξαιρετική μακροχρόνια πρόγνωση και συχνά ισοδυναμεί με οριστική θεραπεία. Στα γλοιώματα και το γλοιοβλάστωμα, η έκταση της χειρουργικής εξαίρεσης αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάσει η ιατρική ομάδα – γι’ αυτό η εμπειρία του χειρουργού και οι τεχνικές μέγιστης ασφαλούς εξαίρεσης έχουν άμεση σχέση με την πορεία της νόσου. Στις εγκεφαλικές μεταστάσεις, η επέμβαση εντάσσεται στο συνολικό ογκολογικό πλάνο και μπορεί να προσφέρει ταχεία ανακούφιση των συμπτωμάτων και τοπικό έλεγχο της νόσου.

Η σημασία της εμπειρίας: ποιος πραγματοποιεί την επέμβαση

Ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Γούσιας, Νευροχειρουργός Εγκεφάλου και Διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 1.200 επεμβάσεις όγκων εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού και συνολικά περισσότερες από 4.000 ενδοσκοπικές και μικροχειρουργικές νευροχειρουργικές επεμβάσεις, με ακαδημαϊκή πορεία ως Διευθυντής Ακαδημαϊκής Νευροχειρουργικής Κλινικής στο Lünen του Πανεπιστημίου του Münster στη Γερμανία. Εφαρμόζει τον πλήρη συνδυασμό των τεχνικών ασφαλούς εξαίρεσης – νευροπλοήγηση, νευροπαρακολούθηση, awake craniotomy, 5-ALA, ενδοσκοπική προσπέλαση – και έχει επιλεγεί από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Νευροογκολογίας (EANO) ως ένας από τους τέσσερις νευροχειρουργούς παγκοσμίως στον ρόλο του μέντορα – εκπαιδευτή στη χειρουργική νευροογκολογία.

Συχνές Ερωτήσεις

Πόσο επικίνδυνο είναι ένα χειρουργείο όγκου εγκεφάλου;

Ο κίνδυνος εξαρτάται από τη θέση και τον τύπο του όγκου, την κατάσταση του ασθενούς και την εμπειρία του κέντρου. Στα εξειδικευμένα κέντρα, με χρήση νευροπλοήγησης, νευροπαρακολούθησης και τεχνικών όπως το awake craniotomy, τα ποσοστά σοβαρών μόνιμων επιπλοκών διατηρούνται χαμηλά και η πλειονότητα των ασθενών διατηρεί τη νευρολογική της λειτουργία.

Μπορεί να μείνω με μόνιμο νευρολογικό πρόβλημα;

Ο κίνδυνος υπάρχει αλλά είναι σημαντικά μικρότερος από ό,τι στο παρελθόν. Η επέμβαση σχεδιάζεται ώστε να μην θυσιαστεί λειτουργικός ιστός: η προεγχειρητική χαρτογράφηση εντοπίζει τις κρίσιμες περιοχές και η διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση ελέγχει τη λειτουργία τους σε πραγματικό χρόνο καθ’ όλη τη διάρκεια της αφαίρεσης.

Πόσο διαρκεί η νοσηλεία και η ανάρρωση;

Στις περισσότερες προγραμματισμένες επεμβάσεις όγκων εγκεφάλου η νοσηλεία διαρκεί λίγες ημέρες, με κινητοποίηση συνήθως από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα. Η πλήρης επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες κυμαίνεται από λίγες εβδομάδες έως λίγους μήνες, ανάλογα με τον τύπο του όγκου και τη συνολική θεραπεία.

Τι αυξάνει τις πιθανότητες καλής έκβασης;

Η έγκαιρη διάγνωση, η αντιμετώπιση σε κέντρο με μεγάλη εμπειρία στον συγκεκριμένο τύπο όγκου, η χρήση των σύγχρονων τεχνικών ασφαλούς εξαίρεσης και το εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας. Σε αμφιβολία, η δεύτερη γνώμη από εξειδικευμένο νευροχειρουργό – ογκολόγο είναι πάντα θεμιτή επιλογή.